Opinia SUS do ustawy o zakazie korzystania z telefonów

Stowarzyszenie Umarłych Statutów przekazało uwagi do uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (UD381). Nowelizacja ta ma wprowadzić zakaz korzystania z telefonów komórkowych w publicznych szkołach podstawowych.

Uwagi SUS do ustawy o zakazie korzystania z telefonów

Jako Stowarzyszenie sprzeciwiamy się proponowanemu zakazowi w jego obecnym kształcie, uznając go za nieefektywny i nieodpowiadający na realne zagrożenia. Jak wskazują raport NASK „Nastolatki 3.0”, raport „Internet dzieci” oraz „Diagnoza Młodzieży 2026”, uczniowie korzystają z telefonów przede wszystkim poza godzinami szkolnymi, a zakazy instytucjonalne okazują się nieskuteczne. Zamiast wprowadzenia wyłącznie samego zakazu, wskazujemy na potrzebę opracowania i wdrożenia zasad korzystania z urządzeń ekranowych, opartych na edukacji w zakresie higieny cyfrowej – nie wykluczając ograniczenia korzystania z tych urządzeń.

Nasze uwagi dotyczą:

• skonstruowania przepisów w taki sposób, by szkoły nie regulowały warunków wnoszenia telefonów, a jedynie zasady przechowywania ich – bez tej zmiany w praktyce szkoły mogą wprowadzać całkowite zakazy wnoszenia telefonów, co nie jest słusznym rozwiązaniem;
• objęcia zakazem przerw międzylekcyjnych – jest to za zbyt restrykcyjne, a kwestia ta powinna być regulowana w statucie szkoły;
• objęcia zakazem internatów – to nadmierna ingerencja w prywatność uczniów i ich prawo do komunikowania się oraz dostępu do informacji i rozrywki;
• braku regulacji odnośnie do wycieczek szkolnych;
• przewidzianych sposobów egzekwowania zakazu – projekt nie określa szczegółowych mechanizmów, co rodzi ryzyko stosowania niedozwolonych sankcji (np. konfiskata telefonów) oraz niespójności z rządowym projektem ustawy o prawach ucznia, który przewiduje ustawowy katalog kar stosowanych wobec uczniów;
• braku regulacji dla nauczycieli – jest to sprzeczne z deklarowanymi celami wychowawczymi – dzieci uczą się przez naśladownictwo, a nauczyciele powinni stanowić wzór postępowania;
• nieobjęcia przepisami o zakazie szkół niepublicznych – ograniczenie regulacji do publicznych szkół podstawowych jest niezgodne z zasadą równości;
• zgody dyrektora na korzystanie z telefonu ze względów zdrowotnych – nie określono formy prawnej tej zgody ani środków odwoławczych.

W związku z przedstawionymi uwagami wnosimy o rezygnację z procedowania projektu UD381 i uregulowanie zasad korzystania z telefonów w ramach autopoprawki do projektu ustawy o prawach ucznia (druk sejmowy nr 2449), z nadaniem nowego brzmienia art. 99 ustawy – Prawo oświatowe.

Propozycja ta zakłada stworzenie spójnej regulacji, która obejmie uczniów szkół publicznych i niepublicznych i wyznaczy ramy, w których szkoły będą mogły tworzyć swoje wewnętrzne przepisy statutowe. Z jednej strony zapewni to możliwość rzeczywistego wprowadzania zasad, a z drugiej – zagwarantuje ochronę praw ucznia.

W przypadku niepodzielenia ww. postulatu, zaproponowaliśmy szereg poprawek do projektu, które mają na celu poprawę jakości stanowionego prawa i ochronę praw ucznia.